www.mariënhage.nl

 

                                                                                                                                                                                   Eindhoven, 1232

 

                                                                                                                                                   Mariënhage,  1995

 

Juist ten noorden van de stadskern van Eindhoven ligt in het dal van de Dommel een lage heuvel. Deze heuvel ligt ietwat verstopt in de tuin van het klooster Mariënhage en is het best zichtbaar vanaf het pleintje van de Tramstraat voor de ‘Paterskerk’ (de kerk met het Jezusbeeld boven op de spits). De nog ongeveer twee meter hoge heuvel is het restant van een zogenaamde motte: een kunstmatig opgebrachte heuvel, waarop een kasteel (een ‘donjon’) heeft gestaan. Dit kasteel wordt in een archiefstuk uit 1349 ‘mansio’ genoemd, met de naam ‘In die Haghe.’ In 1420 wordt hier het klooster ‘’t onser Lieve Vrouwen op die Hage’ gesticht. De heer van Cranendonck en Eindhoven betrekt in dat jaar zijn nieuw gebouwde kasteel binnen de grachten van de stad Eindhoven. Het oorspronkelijke kasteel ‘die Haghe’ wordt afgebroken, de motteheuvel wordt gedeeltelijk geëgaliseerd en er wordt een klassiek vierkant kloostercomplex gebouwd. In 1433 wordt de nieuwe kloosterkerk ingewijd. In 1526 wordt het klooster bewoond door meer dan 40 religieuzen. Het klooster staat lang bekend om de uitgebreide bibliotheek; ook zijn er boeken geschreven.

In 1581 wordt het klooster door Spaanse troepen in brand geschoten. De kloosterlingen vluchten naar ’s-Hertogenbosch. In 1628 wordt het klooster gedeeltelijk hersteld. De muurankers met dat jaartal in de nog bestaande oostgevel herinneren daar aan. In de jaren daarna wordt het klooster door de paters verlaten. In 1688 worden alle kloostereigendommen door het land in beslag genomen. In 1794 diende de kelder als graanschuur voor het Franse leger. In de jaren na 1803 diende het als textielfabriek en in 1832-1833 als cholera-ziekenhuis. In 1891 vestigen zich opnieuw religieuzen in het oude kloostercomplex: de paters Augustijnen. Zij bouwen een nieuwe kerk (de huidige ‘Paterskerk’) en een jongensinternaat met middelbare school (het gymnasium Augustinianum).

Omstreeks 1900 wordt bij de aanleg van het kerkhof midden in de kloostertuin een zwaar rond fundament gevonden. Vermoedelijk is dat van de donjon (het oorspronkelijke kasteel). De tweede archeologische waarneming dateert van 31 december 1945 en 2 januari 1946. Er wordt een perenboom geveld die ‘met z’n voeten geklemd stond op steen’. Er worden twee T-vormige bakstenen fundamenten opgegraven en ingetekend. Het zijn overblijfselen van de binnenmuur van de middeleeuwse kloostergang. De buitenmuur van die gang staat nog steeds gedeeltelijk overeind en typeert het huidige aanzicht vanuit het centrum van Eindhoven. Tijdens de restauratie van de middeleeuwse oostvleugel van het klooster in januari en juni 1987 worden enkele sleuven gegraven. Deze sleuven liggen zowel in de nog bestaande oostvleugel als in de kloostertuin. Behalve bakstenen fundamenten van zowel het oorspronkelijke kasteel als van de middeleeuwse kloostergang worden onder andere ook enkele begravingen gevonden uit de 15de en/of 16de eeuw.

Van 22 maart tot en met 15 mei 1995 vindt voor de vierde keer archeologisch onderzoek plaats. Ditmaal betreft het de bouwput van de nieuwe, in 1995/1996 gebouwde kloosterbibliotheek. Tijdens deze opgraving worden wederom funderingen gevonden, namelijk van een brug, van de kerk en van de kloostergang. Ook kan de doorsnede van de motteheuvel onderzocht worden. Helemaal onder in de heuvel worden twee donkere lagen gevonden met daarin veel houtskool en verbrande leem. Er bevinden zich ook potscherven tussen, uit de periode van 1075 tot 1125.

De motteheuvel van Ten Hage zal omstreeks die tijd zijn aangelegd. Ten Hage is dus ongeveer een eeuw ouder dan de kort na 1200 gestichte stad Eindhoven. De bouwheer en de eerste eerste bewoners van dit kasteel zijn niet bekend. Wel staat vast dat hier later de Heer van Eindhoven woonde.

 

 

info@mariënhage.nl

 

eXTReMe Tracker